Stalking – Uporczywe nękanie

W dniu 6 czerwca 2011 roku weszła w życie nowelizacja ustawy – Kodeks karny (Dz. U. z 2011 r. Nr 72, poz. 381, której celem jest stworzenie instrumentu ochrony prawnej przeciwko przestępstwu uporczywego nękania tzw. stalkingowi.

Stalking to rodzaj przemocy emocjonalnej. Zgodnie z dodanym do Kodeksu Karnego przepisem art. 190a k.k. odpowiedzialności karnej będzie podlegał każdy, kto przez uporczywe nękanie innej osoby lub osoby jej najbliższej wzbudza u niej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia lub istotnie narusza jej prywatność. Za takie zachowanie będzie groziła kara pozbawienia wolności do trzech lat.

Nowe regulacje dotyczą również wykorzystywania wizerunku poszkodowanego lub jego danych osobowych w celu wyrządzenia szkód majątkowych (art. 190a § 2 k.k.). Nie muszą być to zachowania powtarzające się systematycznie. Mogą to być też pojedyncze czynności, takie jak np.:

– utworzenie na Facebooku, naszej klasie czy innym portalu społecznościowym konta osoby bez jej zgody i wiedzy,

– umieszczenie w sieci wizerunku osób poszkodowanych,

– dodawanie komentarzy na ich temat na różnego rodzaju forach bądź portalach społecznościowych.

Bezkarnie nie będą się mogli czuć również sprawcy zamawiający np. na Allegro bądź biorący udział w innych akcjach tego typu, na koszt ofiary towar czy usługę.

Osobie, która dopuści się wyżej wymienionych czynów, będzie groziła sankcja do trzech lat pozbawienia wolności. Nowelizacja wprowadza także typ kwalifikowany przestępstwa stalkingu. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 lub 2 znowelizowanego art. 190a k.k. jest targnięcie się pokrzywdzonego na własne życie, sprawcy grozi kara pozbawienia wolności od roku do lat 10.

Ponadto nowelizacja zmienia zapis regulujący przesłanki orzekania przez sąd środków karnych (art. 39 k.k.), m.in. zakazu kontaktowania się z określonymi osobami i zakazu zbliżania się do określonych osób. Artykuł ten w brzmieniu dotychczasowym przewidywał jedynie taką możliwość co do przestępstw przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, popełnionych na szkodę małoletniego oraz w przypadku skazania za przestępstwo z użyciem przemocy. Po zmianie taki środek Sąd będzie mógł orzec za „inne przestępstwo przeciwko wolności”, czyli np. właśnie stalking – uporczywe nękanie.

Przestępstwo stalkingu jest przestępstwem wnioskowym – ściganym na wniosek pokrzywdzonego. Oznacza to, że postępowanie karne z chwilą złożenia wniosku przez osobę pokrzywdzoną będzie się toczyć z urzędu. Wniosek będzie można cofnąć w trakcie dochodzenia lub śledztwa jedynie za zgodą prokuratora, a w postępowaniu sądowym za zgodą sądu. Gdy pokrzywdzony targnie się na życie, postępowanie przygotowawcze będzie wszczynane z urzędu.

Przesłanką konieczną do ścigania omawianego przestępstwa jest wystąpienie zachowania, które wzbudza w pokrzywdzonym uczucie zagrożenia czy istotnego naruszenia prywatności, powodujące znaczny dyskomfort psychiczny ofiary, np. wysyłanie niechcianej korespondencji tradycyjnej czy elektronicznej. Zachowania te muszą powodować uczucie zagrożenia. W przypadku tego typu działań osób nękających (stalkerów), o ile nie powodują poczucia zagrożenia, nie sposób zakwalifikować jako przestępstwa z art. 190a § 1 k.k., gdyż w prawie karnym nie można stosować wykładni rozszerzającej.

Przy ściganiu omawianego przestępstwa mogą wystąpić trudności dowodowe. Problemy będą występowały w postępowaniu dowodowym, w szczególności w przypadku gdy do nękania nie dojdzie za pomocą środków komunikacji elektronicznej, przykładowo, gdy ktoś będzie kogoś napastował werbalnie czy wykonywał tzw. głuche telefony.

W takiej sytuacji udowodnienie sprawstwa będzie utrudnione, gdyż materiał dowodowy skupiony wyłącznie na zeznaniach świadków i wyjaśnieniach oskarżonego jest bardzo cenny.

W przypadku nękania za pomocą SMS-ów czy e-maili pokrzywdzony będzie musiał je zachować w stanie niezmienionym.

Nie należy modyfikować materiału dowodowego np. drogą przenoszenia SMS-ów do komputera, a następnie ich transkrypcji do edytora tekstowego. W przypadku, gdy nie zostanie zachowany oryginał, a pokrzywdzony będzie dysponował np. tylko wydrukiem SMS-ów, trudno będzie wykazać przed Sądem orzekającym, że do nękania rzeczywiście doszło i że było ono uporczywe.

Mając powyższe na uwadze, pokrzywdzeni przestępstwem stalkingu, powinni skrzętnie kompletować materiał dowodowy, aby wykazać przed Sądem, iż nękanie faktycznie wystąpiło i było ono uporczywe.

2017 – Adwokat Opole – Wszelkie prawa zastrzeżone